ek iş ilan sitesi video bilgi sitesi kahta haber sitesi sağlık sitesi hızlı haber sitesi rüya yorum sitesi futbol haber sitesi gazipaşa rehber sitesi teknoloji haber sitesi güncel haber sitesi güncel blog sitesi kadın ve yaşam sitesi güncel sohbet sitesi blog sitesi kadın sitesi dekorasyon sitesi şafak haber sitesi hizmet haber sitesi bilgi paylaşım sitesi aktif blog sitesi erzincan haber sitesi finans sitesi blog sitesi meb haber sitesi güncel blog sitesi aktif blog sitesi bilgi paylaşım sitesi sağlık sitesi dramatik hikaye sitesi blog tanıtım sitesi aktif bilgi sitesi özel blog sitesi güncel haber sitesi güncel blog sitesi öğretici oyun sitesi ilginç bilgi sitesi sağlık takip sitesi aktüel yazı sitesi bomba haber sitesi araba tanıtım sitesi güncel bilgi sitesi beşiktaş haber sitesi türkçe bilgi sitesi teknoloji blog sitesi güncel ajans sitesi aktif bilgi sitesi güncel ekonomi sitesi magazin sitesi güncel yaşam sitesi güncel blog sitesi güncel ekonomi sitesi güncel haber sitesi güncel eğitim sitesi aktif ekonomi sitesi güncel magazin sitesi güncel kadın sitesi güncel finans sitesi güncel eğitim sitesi güncel magazin sitesi haber sitesi aktif haber sitesi güncel yaşam sitesi blog sitesi ekonomi sitesi güncel blog sitesi haber sitesi gercek haber sitesi günlük haber sitesi blog sitesi istanbul haber sitesi magazin sitesi gezi takip haber sitesi sağlık liste sitesi bilgi sitesi moda sitesi dekor sitesi blog sitesi moda takip sitesi haber dizi sitesi yaşam sitesi dertleşme sitesi güzellik sitesi yazar forum sitesi güncel reklam sitesi haber alma sitesi anne ve bebek sitesi ekonomi sitesi bilim sitesi eşya dekor sitesi güncel ekonomi sitesi ticaret haber sitesi aktif ekonomi sitesi turizm haber sitesi kitap tanıtım sitesi yöresel haber sitesi moda takip sitesi teknoloji sitesi ekonomi sitesi magazin sitesi eğitim sitesi sanat haber sitesi astroloji haber sitesi dizi haber sitesi sağlık sitesi kredi haber sitesi blog sitesi tarım haber sitesi teknoloji sitesi tarafsız haber sitesi samimi haber sitesi önemli haber sitesi değerli haber sitesi hızlı haber sitesi diyet sitesi internet haber sitesi bilgi paylaşım sitesi sosyal yorum sitesi kadın sitesi blog sitesi astroloji sitesi yaşam sitesi sağlık haber sitesi eğitim sitesi teknoloji takip sitesi ekonomi sitesi güncel eğitim sitesi alışveriş haber sitesi android bilgi sitesi haber sitesi gezi sitesi blog sitesi haber takip sitesi teknoloji sitesi bilgi takip sitesi hızlı haber sitesi magazin sitesi aktif haber sitesi yemek takip sitesi kişisel gelişim sitesi güncel magazin sitesi aktif haber sitesi blog sitesi haber sitesi bilgi sitesi yorum sitesi kişisel blog sitesi yozgat haber sitesi eğitim sitesi blog sitesi güncel bilgi sitesi üniversite kariyer sitesi güzel haber sitesi sohbet sitesi haber sitesi komik bilgi sitesi güncel oyun sitesi bilgi paylaşım sitesi kişisel blog sitesi araba sorgulama sitesi aktif blog sitesi aktif bilgi sitesi teknoloji forum sitesi sağlık sitesi teknik bilgi sitesi produksiyon sitesi blog sitesi meslek denetim sitesi haber sitesi güncel test sitesi islami bilgi sitesi yemek tarif sitesi boztepe blog sitesi sosyal paylaşım sitesi sağlık sitesi tarafsız haber sitesi teknik bilgi sitesi forum sitesi ulaşım haber sitesi reklam sitesi blog sitesi mesleki denetim sitesi dizi haber sitesi ev ekonomi sitesi güncel forum sitesi teknoloji sitesi oyun tanıtım sitesi güncel haber sitesi emlak sitesi ekonomi sitesi yemek tarif sitesi turizm haber sitesi bilgi sitesi haber sitesi blog sitesi güncel bilgi sitesi aktif bilgi sitesi ekonomi sitesi meslek tanıtım sitesi aktif blog sitesi sınav ve rehberlik sitesi teknoloji sitesi kadın ve yaşam sitesi mutki haber sitesi haber sitesi teknoloji bilgi sitesi bilişim sitesi kişisel blog sitesi dini haber sitesi bilgi aktarım sitesi önemli haber sitesi web haber sitesi kaliteli bilgi sitesi balık tanıtım sitesi teknoloji tanıtım sitesi haber sitesi oyun tanıtım sitesi oyun oynama sitesi kitap tanıtım sitesi silifke haber sitesi psikoloji sitesi bilet bulma sitesi magazin sitesi blog sitesi diyet sitesi kişisel blog sitesi yemek tanıtım sitesi oyun tanıtım sitesi ekonomi sitesi temizlik sitesi video tanıtım sitesi dizi tanıtım sitesi kampanya sitesi güncel bilgi sitesi yemek tarif sitesi küre haber sitesi faydalı bilgi sitesi güncel bilgi sitesi güncel eğitim sitesi güncel blog sitesi güncel magazin sitesi güncel sağlık sitesi sağlık haber sitesi güncel haber sitesi haber sitesi kitap tanıtım sitesi araba tanıtım sitesi bilgi sitesi
Katil Mladiç'e yönelik karar 90'ların Avrupa'sına verildi
9 Haziran 2021

Katil Mladiç’e yönelik karar 90’ların Avrupa’sına verildi

ile ahmet

Ratko Mladiç, Mayıs 1992’de asi Bosnalı Sırp Ordusu’nun komutanlığına atandığında tam olarak nerede olduğumu hâlâ hatırlıyorum. Banja Luka’daki Bosnalı Sırp Meclisi’nin o günkü oturumundan gelen ve etrafımdaki birçok adamın kaderini belirleyecek olan haberleri bir el radyosundan dinlerken radyonun etrafında toplanmış halimiz hâlâ gözümün önündedir. Köyün yukarısındaki küçük tepedeki meyve bahçelerinde ve koruluklarda saklanmış bir halde, aramızda bizden daha yaşlı olanlar müteakip adımlarımızın ne olması gerektiği konusunda görüş beyan ederken yaşanacaklara dair içimize doğan o uğursuz hissi de hâlâ hatırlıyorum. Fakat oradaki -hepsi de erkek olan- kişilerin çoğunu artık hatırlamıyorum çünkü hayatta kalamadılar. Tarihin dipnotları arasına bile giremeyecek bir olayın hayatta kalan tek şahidi, ihtimal ki, benim.

Üç yıl sonra Ratko Mladiç ile bizzat tanıştım. Bu tanışma, Birleşmiş Milletler’in (BM) Bosna-Hersek misyonu UNPROFOR’a bağlı Hollanda birliğine (Dutchbat) ev sahipliği yapan Potoçari köyündeki BM üssünün hemen dışında gerçekleşti. O sırada bana biri Hollanda’dan, diğeri Gana’dan iki BM askeri gözlemcisi eşlik ediyordu. Potoçari’ye korunabilmek ümidiyle gelmiş on binlerce kişiyi sakinleştirmeye çalışarak aslında Sırpların artık uygulama safhasına getirdiği planın tatbikini kolaylaştıran Dutchbat’in üst kademelerinin aksine, bu iki askeri gözlemci Sırpların esas niyetini açıkça görebiliyordu: yetişkin erkekleri ve erkek çocuklarını tek tek seçip ayırmak, kadınları ve çocukları sınır dışı etmek, arada fırsattan istifade erkekleri katletmek ve kadınlara tecavüz etmek. Oradaki binlerce kişinin aksine, o buluşmadan sağ-salim ayrılabildim. Oradan selametle ayrılabilmemin sebebi büyük ölçüde, yerel tercümanlara verilen ve görev süresince kullanılan “Sarı Kimlik”ten benim de takıyor olmam ve kendilerine eşlik ettiğim iki adamın çekip gitmeyerek beni Mladiç ve kendisini çevreleyen adamlarıyla yalnız bırakmamasıdır.

Bir gün öncesini, yani kasabanın Mladiç’in eline geçtiği 11 Temmuz’u çok yakındaki Srebrenica’da konuşlu işverenlerime yaşananları rapor ederek geçirdim ve BM üssüne Sırp askerlerine denk gelmeyecek şekilde dönmeye güç-bela muvaffak oldum. O gün yaptığım şey ise — ki tüm hayatımın etrafında döndüğü gündür — gerçekten de tarihi bir dipnot haline geldi. Hollanda Savaş, Holokost ve Soykırım Araştırmaları Enstitüsü 2002 yılında yayımladığı milyonlarca dolara mal olan “Srebrenica – ‘Güvenli’ bir bölgenin düşüşünün yeniden inşası, arka planı, sonuçları ve analizleri” başlıklı raporunda tarihle yaşadığım o önemsiz karşılaşmayı şöyle anlatıyor:

“Suljagiç, Potoçari’deki BM Askeri Gözlemcilerinin (UNMO) şehirdeki gelişmeler hakkında bilgiye erişimi olmadığı için Srebrenica şehrine geri dönmeyi önerdi. Gözlemcilerin geri dönmeye cesareti olmadığını iddia etti. Daha sonra bir harita ve telsiz istedi ve tek başına gideceğini söyledi. Askeri gözlemciler onun aklını kaçırmış olduğunu düşündüler ancak gönüllü olduğu için mutluydular; böylece onları yaşananlardan haberdar edebilirdi. (Üç gözlemcinin başı olan) Hollandalı Binbaşı De Haan ona bir harita, bir telsiz ve şarj edilmiş piller vermeyi teklif etti ve tamamen kendi başına olacağını ve onun için hiçbir sorumluluk kabul etmeyeceğini söyledi. Emir Suljagiç böylece bombardımanı atlatarak nehir vadisi üzerinden Srebrenica şehrine döndü. O akşam saat 19.00’a kadar PTT binasından, BM Yüksek Komiserliğinden (UNHCR), Sınır Tanımayan Doktorlar Örgütünden (MSF) ve hastaneden havadis geçmeye devam etti.”

Bir gün öncesini, yani kasabanın Mladiç’in eline geçtiği 11 Temmuz’u çok yakındaki Srebrenica’da konuşlu işverenlerime yaşananları rapor ederek geçirdim ve BM üssüne Sırp askerlerine denk gelmeyecek şekilde dönmeye güç-bela muvaffak oldum. O gün yaptığım şey ise — ki tüm hayatımın etrafında döndüğü gündür — gerçekten de tarihi bir dipnot haline geldi. Hollanda Savaş, Holokost ve Soykırım Araştırmaları Enstitüsü 2002 yılında yayımladığı milyonlarca dolara mal olan “Srebrenica – ‘Güvenli’ bir bölgenin düşüşünün yeniden inşası, arka planı, sonuçları ve analizleri” başlıklı raporunda tarihle yaşadığım o önemsiz karşılaşmayı şöyle anlatıyor:

“Suljagiç, Potoçari’deki BM Askeri Gözlemcilerinin (UNMO) şehirdeki gelişmeler hakkında bilgiye erişimi olmadığı için Srebrenica şehrine geri dönmeyi önerdi. Gözlemcilerin geri dönmeye cesareti olmadığını iddia etti. Daha sonra bir harita ve telsiz istedi ve tek başına gideceğini söyledi. Askeri gözlemciler onun aklını kaçırmış olduğunu düşündüler ancak gönüllü olduğu için mutluydular; böylece onları yaşananlardan haberdar edebilirdi. (Üç gözlemcinin başı olan) Hollandalı Binbaşı De Haan ona bir harita, bir telsiz ve şarj edilmiş piller vermeyi teklif etti ve tamamen kendi başına olacağını ve onun için hiçbir sorumluluk kabul etmeyeceğini söyledi. Emir Suljagiç böylece bombardımanı atlatarak nehir vadisi üzerinden Srebrenica şehrine döndü. O akşam saat 19.00’a kadar PTT binasından, BM Yüksek Komiserliğinden (UNHCR), Sınır Tanımayan Doktorlar Örgütünden (MSF) ve hastaneden havadis geçmeye devam etti.”

Halbuki çok da bir şey yapmamıştım. Yine de ömrüm boyunca bundan daha önemli bir şey asla yapamam.

Srebrenitsa’daki Hollandalı askerlerin bakışlarını olan bitenlerden kaçırması bir yana, bütün dünya o nokta itibariyle tam üç yıldan fazla bir süredir Bosna’yı görmezden gelmekteydi zaten. Nitekim, dillere destan uluslararası toplum — BM Güvenlik Konseyi (BMGK) üzerinden — Eylül 1991’de 713 sayılı kararı kabul ederek ve böylece silah ambargosu uygulayarak Bosna-Hersek’teki toplu katliamların faillerine çok mühim bir avantaj sağladı: Ambargo Bosna-Hersek ve Hırvatistan’da uygulanacak olan Sırp milliyetçi projesinin lehine silah bakımından ezici bir dengesizlik sağladı. Uluslararası toplum, özellikle de BMGK, Bosna-Hersek’i önce tanıyarak, ardından da BM Sözleşmesi’nin 51. maddesinde öngörülen meşru müdafaa hakkını elinden alarak yaşanan şiddetin devam etmesinin zeminini oluşturdu ve böylece giderek derinleşen düşmanlıklar üretti. Ratko Mladiç’in Knin’den Şibenik’e Hırvatistan’da, Saraybosna’dan Srebrenitsa’ya Bosna-Hersek’te ardında bıraktığı canavarca eylemlerin gerçekleşebilmesini aktif bir şekilde kolaylaştırdı.

İki yıldan kısa bir süre sonra aynı kurum, bir itibar kurtarma jesti olarak, bizzat kendisinin -toplu katliamlar için temel olarak gereken savunmasızlığı oluşturan- silah üstünlüğünü sağladığı insanlar tarafından eski Yugoslavya’da işlenen vahim uluslararası insani hukuk ihlalleri meselesini ele almak için bir BM mahkemesi kurdu. BM yaşananlara rağmen ve Srebrenitsa’nın düşmesinden sonra dahi bu ambargoyu kaldırmayı reddetti.

Ratko Mladiç’e bu konuda verilecek temyiz kararı, bir dönemin boynuna asılacak bir hüküm de olacaktır.

Ratko Mladiç, hayatının en önemli bölümünü insanlardan bir şeyler çalarak geçirdi; o insanlardan sevdiği insanları çalarak. Fakat Mladiç gittiğinde, hayatının en meşhur “eseri” bizimle kalacak ve gerçek bir yüzleşme ve hesaplaşma gerçekleşene kadar geleceği zehirlemeye devam edecek. Ülke ve bölge olarak, hepimizi nesiller boyu geri bırakan ve neredeyse düzenli yaşanan çatışmalardan uzak durmak istiyorsak adaletsizliklerin olduğu gibi kalması söz konusu olamaz.